معرفی کارگروه
در دنیای امروز که چالشهای محیطزیستی نظیر کمآبی، آلودگی هوا، تغییر اقلیم، فرسایش خاک، بحران پسماند و کاهش تنوعزیستی، آیندۀ سیاره ما را تحت تأثیر قرار دادهاند، ضرورت آموزش و فرهنگسازی در حوزۀ محیطزیست بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. با این حال، روشهای سنتی آموزش گاه نتوانستهاند ارتباطی عمیق و ماندگار با نسل جدید برقرار کنند. کودکان و نوجوانان امروز، در دنیایی دیجیتال و غالباً دور از طبیعت رشد میکنند. کارگروه آموزش محیطزیست با محوریت نقاشی، به عنوان یک ابتکار نوآورانه و تأثیرگذار، پا به عرصه میگذارد تا با زبانی جهانی و جذاب – زبان نقاشی- پلی میان قلب کودکان و دنیای طبیعی پیرامون آنان بزند.
این کارگروه زیر نظر کرسی یونسکو در آموزش محیطزیست در ایران و با میزبانی دانشگاه پیامنور تشکیل شده است و بر این باور استوار است که هنر، به ویژه نقاشی، قدرتمندترین ابزار برای ایجاد پیوند عاطفی بین نسل نو و طبیعت است. نقاشی، به عنوان یک فعالیت چندحسی و بیانی، نه تنها وسیلهای برای بازنمایی دنیای درونی کودک است، بلکه دریچهای به سوی درک ملموستر و غنیتر از جهان بیرون (طبیعت و محیطزیست) میگشاید. از طریق این رویکرد، مفاهیم پیچیده و گاه انتزاعی محیطزیستی مانند چرخۀ آب، تغییرات اقلیمی، یا اهمیت تنوع زیستی، در قالب رنگها، خطوط و تصاویر، ساده، برای کودک جذاب و به یاد ماندنی میشوند.
اهداف کلی کارگروه:
ماموریت اصلی این کارگروه، فراتر از آموزش صرفاً اطلاعاتی است. هدف، ایجاد تحولی نگرشی و فرهنگی در میان کودکان و نوجوانان است تا نسلی آگاه، مسئولیتپذیر و امیدوار به آیندهای پایدار پرورش یابد. اهداف کلی این کارگروه را میتوان در چند محور کلیدی خلاصه کرد:
- ارتقای سواد محیطزیستی:
این کارگروه در پی آن است که با بهرهگیری از زبان جذاب و جهانی نقاشی، دانش و درک کودکان و نوجوانان ۷ تا ۱۵ سال را نسبت به مسائل محیطزیستی افزایش دهد. این آموزش نه از طریق حفظ کردن، که از راه تجربه مستقیم، مشاهده و خلق هنری صورت میگیرد. - تغییر نگرش و پرورش حس تعلق و مسئولیت:
هدف، ایجاد حس عمیق تعلق خاطر و دلبستگی به طبیعت در کودکان است. هنگامی که کودکی با دقت درختی را نقاشی میکند، با آن گفتوگوی عاطفی برقرار میسازد و درمییابد که این درخت بخشی از جهان زندهای است که نیاز به مراقبت دارد. این نگرش مثبت، امید را جایگزین ترس میکند و کودک را به عاملی فعال برای حفاظت تبدیل مینماید. - توانمندسازی مربیان و خانوادهها:
کارگروه میداند که تأثیرگذاری پایدار نیازمند همراهی مربیان، معلمان و والدین است. بنابراین، با تدوین بستههای راهنمای عملی و برگزاری دورههای آموزشی، ابزارهای لازم برای تلفیق هنر و آموزش محیطزیست را در اختیار آنان قرار میدهد. - ایجاد شبکهای از سفیران هنرمند محیطزیست:
از طریق پروژههایی مانند مسابقات ملی نقاشی و راهاندازی گالری آنلاین، فضایی برای شناسایی، تشویق و شبکهسازی میان کودکان و نوجوانان علاقهمند فراهم میشود. این شبکه میتواند پیام حفاظت از محیطزیست را از طریق هنر به گوش جامعه بزرگتری برساند.
اهمیت رویکرد هنر-محور در آموزش محیطزیست: چرا نقاشی؟
اهمیت این کارگروه تنها در آموزش مفاهیم خلاصه نمیشود، بلکه در رویکرد بنیادی آن نهفته است. علوم اعصاب امروزه نشان میدهد که تلفیق هنر با فرآیند یادگیری، موجب فعالسازی همزمان نیمکرههای چپ و راست مغز میشود. این امر نه تنها به درک عمیقتر و ماندگارتر مفاهیم میانجامد، بلکه خلاقیت، حافظه بلندمدت و مهارتهای حل مسئله را نیز تقویت میکند.
نقاشی به کودک اجازه میدهد تا مفاهیم را شخصیسازی کند. وقتی کودکی رودخانهای را نقاشی میکند و در کنارش ماهیها و پرندگان را میکشد، در واقع دارد اهمیت اکوسیستم را درک میکند. این درک شخصی و عاطفی، بسیار قدرتمندتر از شنیدن یک سخنرانی درباره اهمیت حفظ رودخانهها است.
علاوه بر این، فعالیتهای گروهی مانند خلق یک دیوارنگاری محیطزیستی، حس همکاری و مسئولیتپذیری جمعی را در کودکان تقویت میکند. آنان میآموزند که حفاظت از محیطزیست، مسئولیتی فردی نیست، بلکه تلاشی همگانی است که نیازمند مشارکت همه است.
رئیس کارگروه
دکتر زهرا انوشه
دکتری مدیریت محیط زیست
فعالیتهای کارگروه
نوشتهای پیدا نشد!